Cursus: Overweldigend

Leven met wat je niet in de hand hebt.

.

Wat

Reeks van vier filosofiebijeenkomsten, onder leiding  van docent Frits de Lange waarin hij werk van diverse filosofen bespreekt en onderzoekt, samen met de deelnemers.

.

Docent

Frits de Lange is opgeleid als theoloog en werkte als hoogleraar ethiek aan de protestantse theologische universiteit in Groningen. Hij is nu emeritus. Daarnaast is hij schrijver, onderzoeker en spreker. De Lange schreef boeken, recensies en columns in kranten en tijdschriften en gaf meerdaagse cursussen o.a. op Kreta.  Sinds enkele jaren verzorgt hij ook muzikale lezingen samen met zangeres Eessa. Zie voor meer informatie www.fritsdelange.nl

.

Inhoud

De klimaatcrisis en coronapandemie, oorlogsgeweld, psychisch en lichamelijk leed en problemen in onze eigen sociale kring: het overweldigt en overmeestert ons. Continu zijn we op zoek naar evenwicht en een manier om hiermee om te gaan. Maar hoe doen we dat?

Frits de Lange verweeft inzichten van grote denkers met persoonlijke ervaringen en laat ons inzien dat overweldiging zo slecht nog niet is. Overweldigende ervaringen zijn juist de grond van ons bestaan. Dit besef biedt ons een sleutel tot een nieuwe, rijkere verhouding met de wereld om ons heen.

Het héle leven ís overweldigend, is de stelling die hij verdedigt. Hij zoekt samen met de deelnemers naar een manier om met die overweldiging om te gaan, zodat je er niet door verpletterd wordt, maar er je geluk in vindt.

.

Cursus informatie

  • 4 Avonden:
    • 5 februari 2025 – 1e cursusavond: Het leven is overweldigend
    • 12 februari 2025 – 2e cursusavond: Resonantie en de affective turn
    • 26 februari 2025 – 3e  cursusavond: Contingentie
    • 5 maart 2025 – 4e cursusavond: De heilige dans 
  • Data: woensdagavonden  5-12-26 februari en 5 maart 2025
  • Tijden: 19:30-22.00 uur; inloop vanaf 19:15 uur
  • Kosten € 25,- per keer, met een maximum van 15 deelnemers.  Deelnemers  schrijven zich in voor alle vier bijeenkomsten: totaal € 100.
  • Locatie: Podium Zuidhaege, Zuidhaege 2, Assen. Lokaal 1.05

Inschrijving  – deadline 15 december 2024

Via Fokke Flapper (deverdieping2011@gmail.com); M 06 23 67 54 31)  Hij mailt u een Inschrijfformulier met Cursusvoorwaarden.

 

CURSUSOVERZICHT “DE VERDIEPING”, ASSEN VOORJAAR 2025

.

1 HET HELE LEVEN IS OVERWELDIGEND

We beginnen met een verkenning van wat ervaringen voor ons overweldigend maakt en wat ze voor ons betekenen. We kennen ze bv. uit de natuur, de kunst, de religie, de erotiek. In de geschiedenis van de filosofie worden ze ook wel met de term subliem aangeduid. We gaan na of en hoe die term ons kan helpen bij het begrijpen van onze ervaring van wat het, ten diepste betekent om te leven.

 .

2 RESONANTIE & THE AFFECTIVE TURN

We gaan eerst te rade bij een filosoof die afscheid neemt van het rationele individu dat de wereld denkt te kunnen beheersen. Gilles Deleuze haalt ons ‘uit ons hoofd vandaan’, in ons lijf en onze zintuigen. Het meest kenmerkende van het leven is dat we aangedaan en bewogen worden door krachten en machten die dwars door ons heen gaan. In dat intense krachtenveld moeten we ons joyeus leren bewegen.

We staan vervolgens stil bij een inspirerend filosofisch ontwerp dat voluit wil honoreren dat we affectieve wezens zijn, dat van Hartmut Rosa. We hebben het overweldigende tot zwijgen gebracht in ons angstig verlangen om het helemaal onder onze controle te brengen. Dat is niet gelukt. Kunnen we fysiek en zintuiglijk weer tot een relatie van wederkerigheid komen met de wereld? Kunnen we weer oog en oor ontwikkelen voor wat andere mensen, de natuur, de dieren en de planten ons te zeggen hebben? Hun eigen stem horen? Hartmut Rosa – zijn magistrale boek is nog niet in het Nederlands vertaald – gebruikt daarvoor als centrale term ‘resonantie’.

.

3 CONTINGENTIE

De idee dat we een geordend, stabiel universum leven dat het beste met ons voorheeft, moeten we loslaten. Het leven is niet beheersbaar. De klassieke Stoa zijn zich daarvan bewust, maar geven de wens tot controle niet helemaal op: over je gedachten ben je wel de baas.  Dat hun filosofie vandaag zo populair is, zegt wel iets over haar zeggingskracht. Maar kunnen we er wel voluit mee leven?

De Amerikaanse filosoof William Connolly probeert te doordenken wat de omgang met contingentie voor ons betekent. Onze werkelijkheidservaring is de afgelopen eeuw ingrijpend veranderd: van een stabiel geordende wereld waarin de mens een uitzonderlijke positie inneemt naar een wereld in wording, waarin verschillende kosmische, geologische en biologische krachtenvelden op elkaar kunnen botsen, een ‘chaosmos’ waarvan wij mensen een klein, kwetsbaar onderdeel vormen. Connolly heeft een zwak voor het Bijbelboek Job, volgens hem een hoogtepunt in de wereldliteratuur. De figuur Job belichaamt dramatisch wat het voor een mens zeggen wil om te leven in een contingente wereld.

.

4 EEN HEILIGE DANS?

Een paar metaforen voor resonantie zijn in deze cursus al beproefd: stem, dans. Zijn we in de stemming om, kunnen we instemmen met, hoe kunnen we onszelf afstemmen op wat ons overkomt? De dans is bij uitstek de metafoor voor onze fysieke, wederkerige verhouding tot de wereld. Geluk is dan dat je voor even een mooie cadans vindt met wat je niet in de hand hebt.

Maar niet elke dans is een wervelende flow… Waarom lukt dat niet altijd? En hoe kan het beter?

Hartmut Rosa was niet de eerste die resonantie tot centraal begrip van zijn theorie maakte; Ook de Duitse theoloog Gerd Theissen maakt resonantie tot het centrale begrip in zijn theorie, al veel eerder (in 1978) dan Hartmut Rosa. Hij omschrijft religie als de ‘gevoeligheid voor de resonantie en absurditeit van de totale werkelijkheid (Gesamtwirklichkeit)’. Als je er van uit gaat dat ‘de’ werkelijkheid je ‘iets te zeggen heeft’ ben je dan per definitie niet ook ‘religieus’?

We maken tot slot de balans op van de cursus.